Nieuwsbrief
Column: Zo maar een kerstgedachte
Democratie of democratische rechtsstaat zijn uitgesleten begrippen geworden. Hoe zit het? Besturen is noodzakelijk, steeds moeten er beslissingen worden genomen, keuzes worden gemaakt en daarbij belangen worden afgewogen. Het is niet goed voorstelbaar dat politieke beslissingen door de burgers zelf worden genomen, omdat de te nemen beslissingen complex zijn en de onderlinge belangen te veel uiteen lopen. Die keuzes en die beslissingen leggen wij in handen van medeburgers. Zij worden door rechtstreekse verkiezingen in staat geacht ons te besturen, want zij hebben het overzicht en de kennis om verstandige beslissingen te nemen, waarbij belangen van minderheden niet ondergesneeuwd raken. Dat is democratie.
Omdat ook de overheid is gebonden aan de wet, noemen wij ons staatssysteem een democratische rechtsstaat. De overheid heeft macht, macht die moet worden ingeperkt of op zijn minst gecontroleerd. De drie publieke machten, de uitvoerende, wetgevende en rechtsprekende macht, houden elkaar scherp en in evenwicht en geven elkaar vertrouwen. Macht en tegenmacht.
De overheid moet beslissingen nemen die vaak onwelgevallig zijn, maar in ‘s landsbelang noodzakelijk zijn. Een groter doel wordt daarmee gediend dan het kortzichtige eigenbelang.
Wat zien we echter? Niets meer elkaar gunnen of lak hebben aan het nuttige systeem van machtsevenwicht. Buigen voor het eigenbelang van Wilders die een rechter buiten de Hoge Raad weet te houden, want van deze rechter was een Wilders onwelgevallige mening uitgelekt. Ook, alleen vrijspraak was een acceptabele uitspraak in zijn eigen proces. De rechterlijke macht in de verdachtenhoek duwen, zo raakt ieder machtsevenwicht zoek.
Wat te denken van de houding van het kabinet ten opzichte van hun eigen werknemers, de ambtenaren? Voormalig minister Donner doet alsof ambtenaren te verwaarlozen ‘dingen’ zijn, in plaats van de kurk waarop het schip van staat drijft. Een nieuw arbeidsvoorwaardenakkoord is, zelfs na een jaar, niet in zicht. En ambtenaren werken echt niet alleen op de ministeries, maar in vele publieke diensten, zoals in mijn eigen biotoop, de Rechtspraak.
Ook in mijn lokale politiek schrijdt kortzichtigheid over de democratische beginselen voort. Zo gunnen college en coalitie (Gemeentebelang, Westland Verstandig en CDA) bij de begrotingsbehandeling geen enkel voorstel van de oppositie. Bij de bezuinigingen op subsidies blijven tonnen euro’s voor gebiedsmarketing – geen taak van een gemeente –buiten schot. Wel besloot de coalitie de rekenkamercommissie financieel uit te kleden. Ze waren lastig en op zoek naar werk. Het lokale CDA durft zelfs de stelling aan dat ook de raad op zichzelf moet bezuinigen en noemt deze ‘bezuinigingsactie’ een gebaar naar de burger. Hoezo? Een rekenkamercommissie is geen luxeartikel of een subsidiabele vereniging, maar een wettelijk instrument voor de raad – die altijd op achterstand staat – om het college te controleren. Ook een wettelijke taak, maar het lijkt wel achterkamertjespolitiek. Dualisme blijkt een moeilijk begrip. Macht en tegenmacht, deze partijen weten er niet van. Niet alleen de burgers die hun stem aan deze partijen gaven staan in de spreekwoordelijke kou.
Het is een wat sombere kerstgedachte. Is er hoop op verbetering? Om in de kerststemming te blijven: ik vrees …. met grote vreze (naar Lucas 2:9).